WEBVTT

1
00:00:41.990 --> 00:00:45.290
Więc, co słychać, chłopaki?
Czego się uczyliście... o
cyklu wodnym?

2
00:00:45.710 --> 00:00:47.750
Możecie nam coś powiedzieć?
Jak myślicie, co to może być?

3
00:00:48.560 --> 00:00:49.850
O cyklu wodnym?

4
00:00:52.490 --> 00:00:53.480
Nie wiem, jeszcze się nie
uczyliśmy.

5
00:00:54.200 --> 00:00:57.170
Gdzie to się zaczyna? Gdzie
się zaczyna lub co o nim
myślicie?

6
00:00:57.770 --> 00:00:59.600
I co jest podstawą? Na
przykład, co może być z tą
wodą?

7
00:00:59.600 --> 00:01:01.740
Cały cykl wodny w przyrodzie.

8
00:01:01.740 --> 00:01:06.190
Co wiemy? Mogą być... To może
mieć z tym coś wspólnego?

9
00:01:06.190 --> 00:01:09.290
Może? Potok... Cóż, mamy
potok... Jak ta woda się tam
dostaje,

10
00:01:09.290 --> 00:01:12.380
skąd ją mamy?

11
00:01:12.380 --> 00:01:16.630
Ze źródła. A jak trafia do
tego źródła?

12
00:01:16.630 --> 00:01:19.450
Wychodzi z ziemi. Pod
ziemią... To miłe, ale woda
w...

13
00:01:19.450 --> 00:01:21.700
podziemiach... Jak się tam
dostaje?

14
00:01:28.440 --> 00:01:31.113
Dzisiaj... No właśnie? Nie
wiem.

15
00:01:31.163 --> 00:01:32.620
Ale fundament. Dzisiaj...

16
00:01:32.620 --> 00:01:37.670
Dzisiaj świeci słońce i nie
pada deszcz, więc...

17
00:01:37.880 --> 00:01:39.110
to dzisiaj nie może.

18
00:01:39.110 --> 00:01:42.980
Ale podstawą jest deszcz albo
to się fachowo nazywa opad.

19
00:01:43.910 --> 00:01:47.600
Albo opad, który spada i kiedy
uderza w ziemię,

20
00:01:49.220 --> 00:01:51.490
wtedy...

21
00:01:51.490 --> 00:01:56.920
Co się dzieje, co może się
stać?

22
00:01:56.920 --> 00:01:59.500
Otóż wsiąka - Czy może
wsiąknąć w ziemię?

23
00:01:59.500 --> 00:02:03.610
Może. Może. Więc wsiąka w
ziemię i wtedy może dostać się
do

24
00:02:03.610 --> 00:02:05.740
tego źródła lub strumienia.

25
00:02:05.890 --> 00:02:08.440
I co wtedy może się z nim
stać?

26
00:02:08.440 --> 00:02:11.470
Kiedy płynie, gdzie to,
konkretnie tutaj mamy, zaczyna
się

27
00:02:11.470 --> 00:02:16.120
Hornád. Ten nas podnosi do
czegoś większego.

28
00:02:16.120 --> 00:02:17.920
A gdzie może się dostać?

29
00:02:17.920 --> 00:02:22.570
Do morza. Do morza, dobrze.

30
00:02:22.570 --> 00:02:24.020
No, chłopcy, chyba jesteśmy
tutaj.

31
00:02:25.030 --> 00:02:26.070
Tym razem ostrożnie.

32
00:02:26.070 --> 00:02:29.690
Wygląda na to, że to już
źródło Hornadu.

33
00:02:33.300 --> 00:02:35.620
Teraz zobaczymy, czy to jest
całe źródło.

34
00:02:36.600 --> 00:02:40.680
To jest źródło Hornadu, a my
spróbujemy znaleźć jeszcze
całkowicie

35
00:02:40.680 --> 00:02:43.440
takiego punktu, z którego może
coś wydobyć w miarę
możliwości.

36
00:02:44.700 --> 00:02:47.190
Tobi, o, patrz, to może być
to.

37
00:02:48.420 --> 00:02:53.580
Idź i zobacz... Powiedziałbym,
że z tej całej sprawy to by

38
00:02:53.580 --> 00:02:56.820
może być takim, ach, źródłem
tego, widzisz, tam jest, tam
jest taka

39
00:02:56.820 --> 00:02:57.960
drobne skały, gdzie to
wychodzi.

40
00:03:01.620 --> 00:03:05.700
Ale widać, że to już się łączy
stąd, także trochę już

41
00:03:05.700 --> 00:03:11.270
jest więcej przepływu. To
znaczy, to powinno być po
prostu całkowicie

42
00:03:11.270 --> 00:03:14.500
najwyższe miejsce, gdzie można
zobaczyć jakieś źródło tego
Hornadu.

43
00:03:14.500 --> 00:03:18.950
Widzisz tam, już wyżej, nie
wygląda na to, że może to być

44
00:03:18.950 --> 00:03:23.400
coś tak dużego. To znaczy, to
jest absolutnie maleńkie

45
00:03:23.400 --> 00:03:31.010
I jeśli wyobrazisz sobie, że
przez 286 kilometrów, gdzieś w

46
00:03:31.010 --> 00:03:32.570
Hungary, there's a huge river
coming in.

47
00:03:33.430 --> 00:03:34.280
I to jest miejsce, gdzie ona
się zaczyna.

48
00:03:35.960 --> 00:03:39.800
Czekajcie, chłopaki, teraz
chcę nagrać źródło Hornadu.

49
00:03:40.460 --> 00:03:40.950
Co robisz?

50
00:03:41.300 --> 00:03:43.120
Chcę zeskanować Hornadę.
Czekajcie, czekajcie...

51
00:03:43.130 --> 00:03:44.250
Ja to nagram, a ty to
zeskanujesz.

52
00:03:45.020 --> 00:03:45.680
Zamknij się!

53
00:03:55.840 --> 00:03:59.880
Weźmiemy próbkę wody, żeby
sprawdzić, jak dobra jest.

54
00:03:59.880 --> 00:04:05.100
jakość wody w tym... Jakby w
źródle Hornadu, gdzie czekamy,

55
00:04:05.100 --> 00:04:06.360
że ta próbka będzie
najczystsza.

56
00:04:07.800 --> 00:04:12.210
Ponieważ Hornad przepływa
potem przez różne miasta i
odprowadza do niego

57
00:04:12.210 --> 00:04:16.680
wszelkiego rodzaju ścieki z
oczyszczalni do niego, więc my
jako

58
00:04:16.710 --> 00:04:19.950
Słowackie Przedsiębiorstwo
Gospodarki Wodnej jako
administratorzy rzeki,

59
00:04:20.460 --> 00:04:24.240
monitorujemy jakość wody w
całych tych strumieniach na

60
00:04:24.780 --> 00:04:28.920
Słowacji w różnych punktach
poboru, które w rzeczywistości

61
00:04:28.920 --> 00:04:32.910
musimy dowiedzieć się, czy te
ścieki

62
00:04:33.120 --> 00:04:36.810
zanieczyszczają nas lub
niektóre fabryki, które stoją
przy

63
00:04:36.810 --> 00:04:39.480
te strumienie, naszą wodę.

64
00:04:40.140 --> 00:04:43.710
Kiedy pobieramy próbki,
piszemy raport z pobierania
próbek.

65
00:04:43.710 --> 00:04:48.270
Podczas pobierania próbek,
bardzo ważne jest określenie
miejsca pobierania próbek,

66
00:04:48.810 --> 00:04:51.570
które jest podane przez
współrzędne GPS.

67
00:04:53.910 --> 00:04:57.570
Czyli można tam zrobić
notatkę, że temperatura
strumienia wynosi 8,5.

68
00:05:00.470 --> 00:05:05.250
Czyli mamy teraz wodę
chłodniejszą od powietrza.

69
00:05:05.250 --> 00:05:08.600
No i możemy przejść do
pobierania próbek.

70
00:05:08.630 --> 00:05:11.510
A więc te, powiedzieliśmy, że
te butelki są dla nas...

71
00:05:13.130 --> 00:05:18.090
Sampler. Do tej butelki
pobierzemy próbkę chemiczną do
analizy chemicznej.

72
00:05:18.090 --> 00:05:22.460
próbkę do analizy chemicznej,
a tę do analizy
hydrobiologicznej.

73
00:05:22.580 --> 00:05:26.570
Tę napełnimy całkowicie bez
bańki, a tę

74
00:05:26.570 --> 00:05:29.480
poniżej tej linii, musimy
zostawić tam powietrze, aby te

75
00:05:29.480 --> 00:05:33.290
organizmów wodnych, gdy
będziemy je obserwować w
mikroskopie,

76
00:05:33.290 --> 00:05:33.860
przetrwać.

77
00:05:45.910 --> 00:05:47.310
Więc, co nagrałeś?

78
00:05:48.330 --> 00:05:54.060
Odgłosy lasu, a potem rzeki
Hornad.

79
00:05:58.850 --> 00:05:58.990
Dasz jeszcze radę zrobić jakiś
kawałek?

80
00:05:58.990 --> 00:06:02.740
Tak, mogę zrobić kawałek.

81
00:06:02.790 --> 00:06:05.450
Nie możesz tego zrobić, nie
możesz tego zrobić.

82
00:06:05.780 --> 00:06:10.250
Ja sobie poradzę!

83
00:06:10.250 --> 00:06:15.980
Do. Wtedy on się pojawia.

84
00:06:17.300 --> 00:06:18.470
Cóż, jeszcze cal i będzie
dobrze.

85
00:06:19.280 --> 00:06:25.760
Ja wciąż mówię, że będzie
bardzo dużo, dlaczego on ma
pełny

86
00:06:26.030 --> 00:06:27.920
pełny dzienny zapas energii,
więc.

87
00:06:28.490 --> 00:06:30.620
Mogą znowu rozmawiać

88
00:06:30.620 --> 00:06:33.110
Tak jak mówiłem ci o cyklu
hydrologicznym.

89
00:06:33.440 --> 00:06:36.320
The- Jedna z najważniejszych
rzeczy, które chcemy wiedzieć,
że to co

90
00:06:36.350 --> 00:06:37.730
spadnie i ile z tego opadu
spadnie z góry.

91
00:06:38.720 --> 00:06:42.020
I mamy różne metody, aby to
zrobić, ale przyprowadziłem
cię tutaj, aby pokazać

92
00:06:42.050 --> 00:06:46.020
jeden z... jeden z
deszczomierzy przechyłowych.

93
00:06:46.020 --> 00:06:51.080
Deszczomierz ten, gdy ustawimy
go w terenie, działa na

94
00:06:51.650 --> 00:06:56.630
na zasadzie przechylonej
łyżki, która, kiedy pada
deszcz i napełnia się,

95
00:06:56.630 --> 00:06:59.390
automatycznie się przewraca.

96
00:07:00.050 --> 00:07:03.110
I jeśli słychać powietrze, to
magnes liczy ilość

97
00:07:03.110 --> 00:07:06.800
przewrotów, i tak wiemy, kiedy
znamy objętość i

98
00:07:06.800 --> 00:07:10.460
the number of flips, we know
the amount of precipitation
that

99
00:07:10.460 --> 00:07:12.330
spadł w górach.

100
00:07:12.330 --> 00:07:15.740
Można wziąć dzbanek i można
spróbować wlać tam, zrobić

101
00:07:15.740 --> 00:07:17.750
ten rodzaj sztucznego deszczu,
możesz nawet zwiększyć.

102
00:07:18.410 --> 00:07:19.790
Nie trzeba od razu wchodzić w
to.

103
00:07:20.560 --> 00:07:23.540
Można nawet podnieść deszcz,
tylko trzeba go trochę
zmniejszyć,

104
00:07:23.870 --> 00:07:25.040
bo to jest ogromne natężenie.

105
00:07:29.380 --> 00:07:48.530
Do widzenia.

106
00:07:48.530 --> 00:07:50.720
Ty kokosie, ja jestem
wystarczająco wysoki.

107
00:07:50.720 --> 00:07:51.510
Thomas, come on.

108
00:08:13.090 --> 00:08:15.280
Teraz chciałbym wam pokazać, o
czym jeszcze rozmawialiśmy, że

109
00:08:15.280 --> 00:08:19.930
when it rains, it makes a
difference in how fast the
water absorbs

110
00:08:20.380 --> 00:08:25.390
w glebę. I doszliśmy do
miejsca, gdzie mamy dwa różne

111
00:08:25.390 --> 00:08:28.660
dwa różne typy niektórych -
niektórych z tej gleby.

112
00:08:29.050 --> 00:08:32.200
Tutaj widzimy ubitą, ubitą
drogę, po której jeżdżą
maszyny,

113
00:08:32.200 --> 00:08:36.040
where they are. A zaraz obok
mamy łąkę, gdzie jest

114
00:08:36.280 --> 00:08:39.720
nieuszkodzona lub oryginalna
roślinność rodzima,
nietknięta.

115
00:08:39.720 --> 00:08:42.160
niemodyfikowana, że lub
nieuszkodzona, że pokrywa.

116
00:08:43.150 --> 00:08:46.270
To prosty instrument, za
pomocą którego można zmierzyć
infiltrację

117
00:08:46.300 --> 00:08:51.880
tak zwaną infiltrację do gleby
lub jak zdolna jest gleba

118
00:08:52.000 --> 00:08:53.150
do szybkiej infiltracji.

119
00:08:53.500 --> 00:08:56.470
Gdy napełnimy go wodą,
układamy go ładnie na

120
00:08:56.470 --> 00:09:04.750
glebę.

121
00:09:04.750 --> 00:09:14.420
Czyli znowu będzie tu jeden
punkt.

122
00:09:16.960 --> 00:09:20.390
Tutaj będzie drugi punkt.

123
00:09:20.390 --> 00:09:28.560
Czy dobrze jest kłamać przy
robocie?

124
00:09:28.560 --> 00:09:31.290
Pięć sekund. Trzy.

125
00:09:32.040 --> 00:09:33.430
Dwie. Jedna.

126
00:09:33.450 --> 00:09:36.030
Teraz.

127
00:09:36.030 --> 00:09:37.230
Zostało nam pięć minut
eksperymentu.

128
00:09:39.210 --> 00:09:43.390
Czy coś się jeszcze rusza?

129
00:09:43.390 --> 00:09:44.690
Mm... A ile wynosi górna
grupa?

130
00:09:45.630 --> 00:09:50.830
Różnica między pierwszym
numerem a ostatnim?

131
00:09:50.830 --> 00:09:53.200
Trzy. Trzy.

132
00:09:53.200 --> 00:09:54.420
A ty masz?

133
00:09:54.420 --> 00:09:59.430
Jeden. Jeden. Zaczyna się
okazywać, że na drodze jest

134
00:09:59.430 --> 00:10:00.750
idzie trochę naprawdę wolno.

135
00:10:02.550 --> 00:10:04.950
Chłopaki, więc to jest
urządzenie, które nosiliście
na

136
00:10:05.070 --> 00:10:07.320
na tych krosnach przez całą
drogę do źródła, kiedy
szliśmy.

137
00:10:07.700 --> 00:10:10.350
Ale tylko przy źródle, woda
była strasznie niska lub

138
00:10:10.350 --> 00:10:14.310
tiny flow, więc zeszliśmy
jakieś 2 kilometry w dół

139
00:10:14.310 --> 00:10:17.400
i tutaj staramy się zmierzyć
już przepływ, że jak dużo
płynie o

140
00:10:17.400 --> 00:10:18.930
tutaj. Są tu już takie
przybliżone głębokości.

141
00:10:20.540 --> 00:10:25.680
I na przykład teraz jesteśmy
blisko skały, więc jak

142
00:10:25.680 --> 00:10:29.550
prąd się kręci, zrobi ten wir
i zobaczymy ujemną

143
00:10:29.550 --> 00:10:31.830
velocity.

144
00:10:31.830 --> 00:10:34.350
Więc ona trochę mierzy, jak
tam się kręci, więc zgodnie z
tym

145
00:10:34.350 --> 00:10:35.550
wiemy, że jest ujemna
prędkość.

146
00:10:37.110 --> 00:10:40.410
No chłopaki, więc teraz
zmierzyliśmy takim przyrządem,

147
00:10:40.710 --> 00:10:43.650
d

148
00:10:44.400 --> 00:10:47.250
. Ale czasami, lub gdy nie
mamy takiej możliwości, jeśli

149
00:10:47.250 --> 00:10:50.100
chcemy od razu, możemy zająć
się kilkoma rzeczami, które

150
00:10:50.100 --> 00:10:52.620
możemy znaleźć w pobliżu.

151
00:10:52.620 --> 00:10:54.350
Możemy... to znaczy możemy się
dokładnie zapytać.

152
00:10:54.350 --> 00:10:58.170
Masz różdżkę, musimy poznać
prędkość, ale

153
00:10:58.170 --> 00:11:00.960
ale musimy znać odległość, na
jaką

154
00:11:00.960 --> 00:11:05.010
różdżka. Więc rzucimy różdżkę
z tego miejsca

155
00:11:05.010 --> 00:11:08.580
i będziemy śledzić ją, gdy
dotrze tutaj.

156
00:11:08.580 --> 00:11:09.750
Przygotuj się, uważaj, teraz!

157
00:11:10.980 --> 00:11:11.390
Utknęła.

158
00:11:13.670 --> 00:11:17.670
Mamy tu jakieś 4 sekundy, po
prostu utknęliśmy tam.

159
00:11:17.700 --> 00:11:21.270
Więc spróbujemy jeszcze raz i
zrobimy więcej

160
00:11:21.270 --> 00:11:23.330
więcej tych pomiarów, żeby się
upewnić.

161
00:11:23.850 --> 00:11:30.090
Przygotuj się, uważaj, start!

162
00:11:30.090 --> 00:11:31.340
Stop! Jedenaście sekund
dziewiętnaście.

163
00:11:36.200 --> 00:11:39.000
Dzieciaki, przyszły do nas,
więc witajcie u nas.

164
00:11:39.000 --> 00:11:42.020
Witam. A o co przyszliście
zapytać, to wam powiem.

165
00:11:42.020 --> 00:11:44.990
Co, co was ciekawi, jak
żyliśmy, jak robiliśmy, co

166
00:11:45.020 --> 00:11:45.530
chcecie zaznaczyć?

167
00:11:48.370 --> 00:11:51.910
To, do czego w swoim życiu
używałeś Hornadu?

168
00:11:51.910 --> 00:11:55.130
Hornadu? Do czego go
używaliśmy? Praliśmy,
praliśmy...

169
00:11:55.600 --> 00:12:01.090
pranie na rowie, robiliśmy na
stołkach, bo czasem nie było
pralek,

170
00:12:01.240 --> 00:12:03.820
ale robiliśmy pranie w domu w
zgrzewce.

171
00:12:04.210 --> 00:12:05.680
I chodziliśmy do źródła robić
pranie.

172
00:12:05.680 --> 00:12:10.330
Mieliśmy stoły do prania i
praliśmy tak dużo, że mieliśmy

173
00:12:10.360 --> 00:12:12.370
czystą bieliznę. Woda była
niesiona.

174
00:12:13.030 --> 00:12:16.690
Nie było - nie było wodociągu,
więc trzeba było nosić wodę z
rowu

175
00:12:16.690 --> 00:12:20.420
dla gospodarstwa na podwórko w
wiadrach.

176
00:12:20.420 --> 00:12:24.400
To się stawiało, wieczorem się
stawiało, rano, rano na
wieczór się stawiało.

177
00:12:24.430 --> 00:12:26.170
woda była odtłuszczana dla -
dla gospodarstw.

178
00:12:27.340 --> 00:12:29.590
No właśnie, do tego służyła
woda z Hornadu.

179
00:12:31.710 --> 00:12:36.110
A czy pamiętacie, że Hornad
był tak czysty w tamtych
czasach, że żyły w nim raki?

180
00:12:36.140 --> 00:12:36.420
żyły tam?

181
00:12:37.020 --> 00:12:39.720
Raki też żyły w tak brudnej
wodzie, w takiej

182
00:12:39.870 --> 00:12:42.690
Teraz nie pozwolilibyśmy
naszej bieliźnie wejść do

183
00:12:42.690 --> 00:12:44.760
do źródła. A tam były ryby,
tam były raki.

184
00:12:45.780 --> 00:12:46.770
A co jeszcze chcecie wiedzieć?

185
00:12:47.130 --> 00:12:48.720
Czy Hornad kiedykolwiek
wyschnął?

186
00:12:49.530 --> 00:12:51.270
Hornad nie wyschnął
całkowicie.

187
00:12:51.690 --> 00:12:54.140
Przynajmniej nie za mojej
pamięci, nie.

188
00:12:54.140 --> 00:12:55.780
Za mojej pamięci nie wyschło.

189
00:12:55.780 --> 00:12:57.480
Było mało wody, ale nie
wyschło.

190
00:12:58.260 --> 00:13:00.240
Mamy więc tutaj przykład.
Rozmawialiśmy o tym, jak pomóc

191
00:13:00.240 --> 00:13:02.820
tej drodze, na przykład, żeby
nie miała wybojów i

192
00:13:02.820 --> 00:13:06.750
gouges. Możemy to zrobić w
takich punktach kulowych i
widzimy, że po

193
00:13:07.050 --> 00:13:09.540
większości przypadków, po
jakimś deszczu, można to tak
zamieść.

194
00:13:09.990 --> 00:13:13.770
A gdybyście chcieli pomóc
przyrodzie i o tej, żeby dalej

195
00:13:13.770 --> 00:13:15.660
nie niszczyć tej drogi, to
można.

196
00:13:16.280 --> 00:13:18.990
Jeśli masz tu swoje, masz tu
swoją własność, mieszkasz tu.

197
00:13:19.470 --> 00:13:22.230
Ta góra może należeć do kogoś
z was lub do waszego

198
00:13:22.560 --> 00:13:25.740
twoich przodków. Więc czuj się
swobodnie, jeśli masz ochotę i
pomóż, więc

199
00:13:25.740 --> 00:13:27.330
możesz wyczyścić ten punkt.

200
00:13:27.930 --> 00:13:31.590
W ten sposób, gdy woda spływa
po drodze, po powierzchni.

201
00:13:31.590 --> 00:13:36.600
ładnie ją usuniemy albo
wywieziemy gdzieś na łąkę.

202
00:13:36.600 --> 00:13:40.140
A potem trafi do potoku, więc
nie będzie dalej niszczyć

203
00:13:40.140 --> 00:13:42.720
drogi. Więc możemy trochę
spróbować.

204
00:13:43.380 --> 00:13:46.920
Możemy ją trochę posprzątać,
przynajmniej w ten sposób
możemy pomóc...

205
00:13:46.920 --> 00:13:50.820
drodze. Proste sprzątanie.

206
00:13:52.290 --> 00:13:56.520
Jeśli zrobimy to kilka razy w
roku, mamy... mamy...

207
00:13:56.520 --> 00:13:58.710
zadbane, żebyśmy nie
zniszczyli tych dróg.

208
00:14:11.280 --> 00:14:14.130
Jesteśmy w naszej wsi w
Vikartovcach, pięć

209
00:14:14.130 --> 00:14:15.310
pięć kilometrów od źródła.

210
00:14:15.310 --> 00:14:18.740
Przy źródle Hornad miał dwa
centymetry wysokości, tutaj
jest

211
00:14:18.740 --> 00:14:22.140
trochę większy. Ciekawe, jak
wyglądałby w Čiernym.

212
00:14:22.140 --> 00:14:22.440
Morzem.

213
00:14:23.130 --> 00:14:25.620
Zrobię eksperyment ze zbyt
długo leżącą butelką i

214
00:14:25.620 --> 00:14:27.900
zobaczymy, czy dotrze do Morza
Czarnego.

215
00:14:53.830 --> 00:14:54.970
Gdzie dla nas zaszło słońce?

216
00:14:56.500 --> 00:14:57.130
Tam. Tam.

217
00:14:57.220 --> 00:15:02.200
Więc Wenus musi być... Wenus
jest bliżej niż my.

218
00:15:02.200 --> 00:15:02.620
Słońca.

219
00:15:02.710 --> 00:15:03.700
Więc Wenus

220
00:15:04.240 --> 00:15:10.000
Więc Wenus musi być - Wenus
może być oddalona najwyżej o
45°

221
00:15:10.000 --> 00:15:12.670
od słońca. Więc gdyby Wenus
była nad horyzontem, mogłaby
być

222
00:15:12.670 --> 00:15:16.910
być najdalej stąd. Więc jeśli
jest daleko, to nie może być
Wenus.

223
00:15:16.930 --> 00:15:20.880
Natomiast jeśli chodzi o
jasność, to całkiem... dobrze.

224
00:15:20.920 --> 00:15:22.300
No dobra, więc...

225
00:15:22.660 --> 00:15:24.430
Co to w takim razie jest?

226
00:15:24.430 --> 00:15:25.480
No...

227
00:15:25.480 --> 00:15:25.490
Jowisz.

228
00:15:26.590 --> 00:15:27.850
Kto powiedział?

229
00:15:27.850 --> 00:15:29.230
Ja.

230
00:15:29.230 --> 00:15:30.250
Dostaniesz darmową pocztówkę.

231
00:15:30.610 --> 00:15:39.130
Tu jest napisane.

232
00:15:39.130 --> 00:15:43.870
Jestem facetem od
obserwatorium.

233
00:15:43.870 --> 00:15:49.290
A astronomowie, żeby
obserwować, potrzebują
dobrego,

234
00:15:49.530 --> 00:15:50.970
Dobrego, ciemnego nieba.

235
00:15:51.990 --> 00:15:54.450
A na kuli ziemskiej mamy
bardzo dużo zanieczyszczeń.

236
00:15:55.500 --> 00:16:03.580
Niszczymy ją. Mamy
zanieczyszczone powietrze,
glebę, wodę...

237
00:16:03.600 --> 00:16:09.210
odkryły dawno temu, może sto
lat temu, że one

238
00:16:09.210 --> 00:16:11.700
nieba trochę.

239
00:16:12.720 --> 00:16:16.790
A to dlatego, że ciągle
mieliśmy coraz więcej światła.

240
00:16:16.800 --> 00:16:20.970
To znaczy, mamy
zanieczyszczenie światłem i o
wszystkich

241
00:16:22.050 --> 00:16:23.640
pollution that we've talked
about.

242
00:16:24.300 --> 00:16:28.530
Czyli zanieczyszczenia w
glebie, w wodzie... Wszystko
można wyeliminować,

243
00:16:29.010 --> 00:16:33.810
ale zajmuje to dużo czasu i
pieniędzy.

244
00:16:34.440 --> 00:16:38.220
Oczywiście, żeby usunąć
zanieczyszczenie światłem...
Chociaż, zupełnie

245
00:16:38.220 --> 00:16:41.400
nie, bo potrzebujemy światła
nawet w nocy, np.

246
00:16:41.400 --> 00:16:45.870
żeby bezpiecznie poruszać się
po drodze, po chodniku, żeby

247
00:16:45.870 --> 00:16:48.020
nie upadać, nie łamać sobie
nosa.

248
00:16:48.020 --> 00:16:51.510
Ale usunięcie zanieczyszczenia
światłem jest właściwie

249
00:16:51.510 --> 00:16:56.550
najprostszą rzeczą do
zrobienia, ponieważ jest to po
prostu pamiętając, że aby
świecić światło byłoby

250
00:16:56.550 --> 00:17:01.710
powinniśmy świecić tylko
wtedy, gdy musimy, tylko tam,
gdzie

251
00:17:01.710 --> 00:17:06.750
potrzebujemy i tylko w takim
natężeniu, w jakim
potrzebujemy.

252
00:17:08.250 --> 00:17:12.260
I czasem widzimy, że nie do
końca jest to słuszne, bo,

253
00:17:12.260 --> 00:17:16.310
jeśli spojrzymy na horyzont...
Widzisz te rozświetlone chmury

254
00:17:17.370 --> 00:17:19.050
? Te chmury, podświetlone
chmury są z Popradu.

255
00:17:20.590 --> 00:17:24.490
A ten Poprad jest
kilkadziesiąt kilometrów od
nas i

256
00:17:24.490 --> 00:17:30.450
i świeci na te chmury i
pierwszymi, którzy to
zauważyli byli astronomowie.

257
00:17:30.900 --> 00:17:35.250
. Jak mówiłem, tracili
gwiazdy, ale później

258
00:17:35.280 --> 00:17:38.820
to biolodzy zauważyli, że

259
00:17:38.820 --> 00:17:40.920
żółwie, gdy się wykluły.

260
00:17:41.250 --> 00:17:43.650
Wychodzi z piasku, patrzy w
niebo.

261
00:17:45.210 --> 00:17:48.240
A naturalne nocne niebo jest
zawsze jaśniejsze nad morzem.

262
00:17:48.990 --> 00:17:50.250
Więc żółw poszedł do morza.

263
00:17:50.820 --> 00:17:55.450
Ale na lądzie było dużo
światła z miast, z hoteli.

264
00:17:55.470 --> 00:18:01.110
hoteli, więc żółw poszedł po
światło, ale poszedł w
kierunku

265
00:18:01.110 --> 00:18:06.780
a to oznaczało dla niej
śmierć, odwodnienie, koła,

266
00:18:06.780 --> 00:18:08.760
samochody, drapieżniki.

267
00:18:09.240 --> 00:18:14.460
No i tak się stało, że kiedy
żółwie się wykluły, światła

268
00:18:14.460 --> 00:18:18.730
muszą zostać wyłączone. Ten
wspaniały gatunek, kareta,
mógłby

269
00:18:18.730 --> 00:18:29.150
minęłoby kilkadziesiąt lat i
właściwie wyginąłby.